Đèn led Minh Quang

Thăm làng kẻ Đợ, dự hội “cướp bông”!

(Nguoimelinh) - Kẻ Đợ là tên Nôm của một vùng đất phù sa cổ nằm ở phía tả ngạn sông Hồng, có bề dày lịch sử cả về mặt kiến tạo địa chất lẫn văn hóa, một trong những chiếc nôi của nền văn minh lúa nước Việt cổ. Những gò, đống, dộc, vực… như gò Rậm, gò Bầu, gò Đống, dốc Táo, vực Nắn…sau đổi thành Hoa Đà rồi Kim Đà. Đến cuối thế kỷ XIX đổi thành Thạch Đà như ngày nay.

 

 

Thăm làng kẻ Đợ!

 Kẻ Đợ xưa - Thạch Đà ngày nay là một trong 18 xã, thị trấn của huyện Mê Linh, phía Bắc giáp xã Tam Đồng và Đại Thịnh; phía Nam giáp sông Hồng và giáp xã Hồng Hà (huyện Đan Phượng); phía Đông giáp xã Văn Khê và xã Hoàng Kim; Phía Tây giáp xã Liên Mạc và Chu Phan. Thạch Đà là nơi cư trú, quần tụ của nhiều dòng họ như họ Phùng (Đình, Viết, Minh, Quang), họ Nguyễn (Văn, Khắc, Hữu, Viết, Đình, Kiến, Duy) và các họ Phan, Lê, Lưu, Đỗ, Đào, Hà…

Với vị trí thuận lợi về địa lý và giao thông nên ngoài sản xuất nông nghiệp thì người dân Thạch Đà đã sớm biết buôn bán và rất phát triển. Chính vì vậy, Thạch Đà sớm đã được ví là “nhất xã, nhất thôn” và biệt danh “kẻ đợ” cũng bắt nguồn từ đó, với 04 đơn vị hành chính (xưa gọi là tích): Tích Đông là khu vực quanh nhà thờ ra đến rệ đồng; Tích Tiên là khu vực quanh đình ra đến gần song máng; Tích Thị là khu chợ ra đến đê song Hồng; Tích Chung ở ngoài đê giáp với Nại Châu và Tây Xá; Mỗi Tích có một trương tuần và một điếm canh cho tuần phiên canh gác ngủ, nghỉ. Tích tồn tại cho đến Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Sau cải cách ruộng đất thành lập thôn. Hiện nay, Thạch Đà có 04 thôn là: thôn Một, thôn Hai, thôn Ba, thôn Bốn.

Làng kẻ đợ nay được người dân các vùng lân cận hay gọi là "Làng quanh năm vắng bóng đàn ông". Có biệt danh vui như vậy vì ở Thạch Đà hầu hết cánh mày râu trong tuổi lao động, có sức khỏe đều theo nghề xây dựng và gần như gia đình nào cũng có người làm nghề này. Bởi vậy, sau rằm tháng Giêng tại Thạch Đà hầu như chỉ còn người già, phụ nữ và trẻ em.

Theo đuổi nghề xây dựng, các cánh thợ trong làng, trong xã phải chấp nhận xa nhà quanh năm, suốt tháng, nếu không có "công to, việc lớn" như việc hiếu, việc hỷ, thì 2-3 tháng, thậm chí nửa năm mới về thăm nhà một vài ngày, rồi lại nhanh chóng lên đường vì công việc. Vì vậy, mọi việc đồng áng, nhà cửa, gia đình, "đối nội, đối ngoại" đều dồn hết lên vai những người phụ nữ.

Không thể nói hết những vất vả của những gia đình ở Thạch Đà có người thân là đàn ông, con trai làm nghề xây dựng xa nhà lâu ngày… Song có thể nói, bù lại những vất vả đó là đời sống kinh tế của các gia đình ở đây ngày càng khấm khá hơn, nhiều ngôi nhà mới kiên cố, khang trang được xây dựng, đường làng, ngõ xóm được đổ bê tông kiên cố, sạch đẹp…

Đời sống kinh tế phát triển nên đời sống văn hóa cũng rất được chú trọng, ở Thạch Đà có đầy đủ các công trình văn hóa như Đình, Chùa, Đền…

 

 

Đình: Đình Thạch Đà nằm ở thôn Một, tọa lạc trên một vị trí cao ráo, đẹp đẽ sát với đường liên huyện. Trước đình có hồ bán nguyệt thả sen, súng hoa nở bốn mùa, đậm màu dân dã. Đình thờ Thành hoàng là tướng quân Chu Đài, người có công lớn chống giặc Ngô thế kỷ thứ III. Hiện trong đình còn đôi câu đối ca ngợi uy lực, danh tiếng, công đức của ông bằng chữ Hán. Tạm dịch là: “Văn võ toàn tài từng trấn giữ phương Nam, phương Bắc/ Uy lực danh tiếng từ xưa đến nay như đá vàng”.

 Đền: Trong các công trình tâm linh của Thạch Đà thì Đền Thạch Đà có một vị trí hết sức quan trọng đối với dân làng.

Theo truyền thuyết thì Đền Thạch Đà có từ thời đầu công nguyên, thờ 3 vị nữ thần dòng dõi Hùng Vương giúp hai Bà Trưng đánh giặc Tô Định là Ả Nương, Lã Nương và Mỵ Nương do vậy còn gọi là Đền Bà. Đền lúc đầu làm bằng gỗ lợp lá gồi nằm ở cạnh triền đê sông Hồng sau được dân làng tôn tạo, xây dựng kiên cố. Đến thế kỷ XIX đền được mở rộng, xây dựng bề thế, có kiến trúc đẹp.

 

 

Ở Thạch Đà có 02 công trình Chùa: Chùa Quang Lộc và Chùa Linh Cảnh.

 Chùa Quang Lộc, còn gọi là chùa Cả, tọa lạc trên một khu đất cao ráo thuộc địa phận thôn Một, phía sau là cách đồng ruộng mênh mông, cảnh quan thoáng đãng và rất đẹp. Theo truyền thuyết thì chùa được xây dựng từ thế kỷ XV, thời Lê Sơ, có kiến trúc to đẹp, lộng lẫy nhất vùng.

Chùa Linh Cảnh:  Còn có một tên gọi nữa là chùa Bụt Mọc nằm ở thôn Hai. Chùa nằm khiêm nhường, kín đáo ẩn dưới tán cây cổ thụ. Cảnh chùa yên tĩnh, thanh tịnh rất thích hợp cho những phật tử muốn đến chốn cửa thiền để tụng kinh, niệm phật giải thoát khỏi những căng thẳng, mệt mỏi sau những ngày vật lộn với cuộc mưu sinh.

 

Hội “cướp bông”

 

 

Ngày đông vui nhất trong năm của cả làng kẻ đợ xưa (Thạch Đà nay) đó chính là hội làng. Dân làng tổ chức tế lễ rất long trọng để tưởng nhớ công lao của bậc tiên liệt đã anh dũng hu sinh vì dân, vì nước và cầu cho quốc thái, dân an. Ai đi xa, và gần đến ngày này cũng cố sắp xếp về dự lễ, thắp nén hương tưởng nhớ công đức của Người và cầu cho gia đình được bình an, thịnh vượng.

 Hội làng xưa có nhiều trò chơi dân gian nhưng đông vui nhất, hấp dẫn nhất là Hội “cướp bông”.

Người làm cây bông phải là nam giới, tuổi từ 60 trở lên, được lựa chọn cẩn thận, có phẩm chất trong sáng, trai gái đề huề, gia đình mẫu mực, hạnh phúc.

Cây bông làm bằng tre. Tre làm cây bông cũng được lựa chọn kỹ càng; phải là tre bánh tẻ, tròn đều, mỡ màng, “thịt” trắng. Càng trắng càng quý vì nó là biểu tượng cho sự trinh trắng. Sau khi bóc lớp vỏ xanh bên ngoài sẽ lộ ra lớp “thịt” trắng ngần, thanh khiết. Người vót bông khéo léo lột sợi bông cuốn thành 5 nụ bông trông rất đẹp. Cây bông sau khi hoàn thành được 5 đôi nam thanh nữ tú, chưa vợ, chưa chồng rước vào trong đình.

 Tế lễ xong, đến phần hội thì rước cây bông ra trước ao đình. Trai tráng các tích đóng khố, cởi trần, tổ chức thành đội mỗi đội 10 người đứng xếp hàng trên bờ. Khi có hiệu lệnh, cây bông được ném xuống ao đình. Trai tráng của các đội lao xuống cướp. Đội nào cướp được mang về tích mình là giành chiến thắng.

Trò chơi cướp bông được đông đảo người xem tán thưởng, reo hò, động viên rất vui. Tiếc rằng trò chơi dân gian mang đậm tính phồn thực này hiện nay đang bị mai một. Thật tiếc lắm thay!

 

CHÂU PHONG

Tin Liên quan

Về Đền Thiên Cổ, xã Tiến Thịnh

Về Đền Thiên Cổ, xã Tiến Thịnh

(Nguoimelinh) - Đền Thiên Cổ thờ 04 vị tước đời Trần là: Thiên Tử đại vương Trần Liễu, Hoàng phi phu nhân Lã Thị Thái, Chiêu Minh đại vương Trần Quang Khải, Trí Dũng Uy Minh đại vương Trần Quốc Thành. Các vị đều là quý tộc thời Trần... ››Chi tiết

Phong phú ẩm thực người Tự Lập!

Phong phú ẩm thực người Tự Lập!

(Nguoimelinh) - Giò đỗ Phú Mỹ, Thịt giả cầy Yên Bài các món ăn dân dã này bây giờ ít nơi có, nên đã trở thành món đặc sản hấp dẫn cần phải được bảo tồn để tạo ra ẩm thực đặc trưng của Người Mê Linh. ››Chi tiết

Thăm làng kẻ Đợ, dự hội “cướp bông”!

nguoimelinh, tin tức mê linh, mê linh điểm đến, xã thạch đà, hội cướp bông thạch đà, làng kẻ đợ, đất và người mê linh, làng vắng bóng đàn ông,

Tin Tức

Tin mới