Đèn led Minh Quang

Đến Văn Khê: Khám phá kiến trúc, nghệ thuật đình Cả và thưởng thức “đặc sản” làng Văn Quán

(Nguoimelinh) - Những thế mạnh tiềm năng đang được khai thác ngày càng có hiệu quả đưa đời sống của người dân Văn Khê ngày càng khởi sắc và nâng cao. Nhưng Văn Khê vẫn giữ được cho riêng mình những nét văn hóa đặc trưng rất riêng biệt.

 

 

Đến Văn Khê

Văn Khê là một trong 18 xã, thị trấn thuộc huyện Mê Linh, có địa giới hành chính: Phía Đông giáp với xã Mê Linh và Tráng Việt; phía Nam giáp xã Liên Hồng và Hồng Hà của huyện Đan Phượng; phía Tây giáp xã Hoàng Kim và Thạch Đà; phía bắc giáp xã Tam Đồng, Đại Thịnh và thôn Tân Châu của xã Chu Phan. Người dân Văn Khê sống quần cư trải đều ở 03 thôn: Thôn Khê Ngoại 1-5; thôn Văn Quán 1, thôn Văn Quán 2.

Người dân Văn Khê chủ yếu là sản xuất nông nghiệp và chăn nuôi, những năm gần đây Văn Khê đã mạnh dạn chuyển đổi diện tích đất bãi khoảng hơn 400 ha, Văn Khê tập trung phát triển hoa, cây ăn quả, rau màu đem lại hiệu quả kinh tế rõ rệt giúp cải thiện đời sống nhân dân.

Bên cạnh đó, Văn Khê còn có một truyền thống văn hóa khá phong phú mang đậm bản sắc văn hóa đồng bằng sông hồng nó được thể hiện qua các lễ hội dân gian truyền thống của làng Khê Ngoại hay ẩm thực đặc trưng của làng Văn Quán.

 

Thăm đình Cả - Nét kiến trúc và nghệ thuật độc đáo

 

 

Đình Cả nằm trên địa bàn thôn Khê Ngoại, xã Văn Khê. Theo các cụ cao niên trong làng kể ở đình Cả thờ Hoàng Tuyển, hiệu là Quốc Hoàng đại vương, người đã có công giúp Hùng Duệ Vương đánh tan quân Thục. Đình Cả đã được nhà nước xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia từ năm 1997.

Nét kiến trúc độc đáo

Đình được xây dựng trên một khu đất rộng thuộc địa phận xóm Chùa, sát đường liên xã. Tục truyền đình Cả được làm trên lưng con phượng hoàng, phía trước có hồ nước trong. Theo cuốn Niên biểu Việt Nam và căn cứ vào tấm bia có niên hiệu Cảnh Hưng (1740 -1786) lưu trong đình kết hợp với kiểu dáng kiến trúc hiện còn cùng với nghệ thuật điêu khắc dân gian của ngôi đình cho thấy đình được xây dựng vào khoảng đầu thế kỷ 18. Kiến trúc ngôi đình theo kiểu chữ “Công” và quay về hướng tây chếch nam.

Toà Đại đình gồm 5 gian 2 mái, 6 hàng chân, cách thức kiểu giá chiêng chồng rường hạ bẩy. Từ cột cái đến các cột quân là những khối gỗ to gác lên nhau đỡ đòn tay tạo thành bức cốn nách chạm khắc các hình vân xoắn, đao mác trau chuốt, điêu luyện. Từ cột quân đến cột hiên vươn ra hai mái là hai kẻ to, nặng được đục chạm mặt hình rồng vây mác tua tủa, hai bên thân tròn, đuôi thẳng như đuôi cá, xung quanh chạm khắc hình vân xoắn, đao mác, sóng nước, hoa lá ,… xung quanh Đại đình có khung cửa làm theo kiểu thượng song hạ xây tường. Riêng ba cửa chính giữa được làm theo kiểu thượng song hạ bản, tạo cho đình sự thông thoáng, mát mẻ.

Ống muống được xây nối liền với Đại đình bởi hệ thống xà và rui, thượng lương với hệ thống cột cái gian chính giữa chạy dọc về phía sau gắn kết với toà Hậu cung chạy ngang tạo thành chữ “Công”. Phần ống muống có diện tích mặt bằng khá rộng gồm 2 gian, 4 hàng chân cao bằng Đại đình. Mái được làm hai mái, toàn bộ phần ống muống được làm trần ván. Phần kết cấu được đặt trên 4 cột cái, vì kèo trên làm theo kiểu thượng rường hạ bẩy.

Hậu cung gồm 3 gian được xây theo kiểu tường hồi bít đốc nền cao hơn Đại đình có 4 hàng chân cột cái. Mái được làm theo kiểu chồng diêm, hai tầng bốn mái. Gian giữa Hậu cung làm sàn cách nền 2,10m để đặt long ngai, nơi toạ lạc của Thành hoàng làng. Phần này được ngăn cách bởi bộ cửa bức bàn vẽ trang trí tứ linh và sơn son thếp vàng lộng lẫy.

Giàu tính nghệ thuật

Cùng với quy mô kiến trúc đồ sộ, nguy nga, đình Cả còn lưu giữ được nhiều bức chạm trổ đẹp trên các bức cốn nách, kẻ, bẩy, dép hoành, đầu dư… điển hình như: 4 bức cốn nách gian giữa toà Đại đình được trang trí chủ yếu là hình rồng với thân nhỏ, gấp khúc, vây cá chép, đao mác mập đầy, đuôi vung ra. Đầu rồng không mấy dữ tợn, bờm tóc ngắn, miệng há rộng, mũi to, mắt lồi, râu vểnh. Riêng hai bức cốn phía trong bên cạnh hình rồng ngậm chữ “Thọ” là các hoạ tiết trang trí hình trám lồng với các hoạ tiết vân xoắn, đao mác tạo nên một bức chạm khá sinh động, mạnh mẽ, nhưng không kém phần uyển chuyển.

Hai bức chạm cốn trước cửa Hậu cung trang trí là hình rồng phun nước, dưới cột nước có hình cá chép. Rồng với đuôi xoắn, đao mác mập đầy. Bên cạnh hình rồng là long mã đầu và thân được thể hiện hình rồng, 4 chân co lên trong thế phi nước đại, thần quy lạc thú bơi trong hồ nước, phượng đứng trong thế đậu cùng với các hoạ tiết sóng nước, hoa lá sen, vân xoắn, đao mác. Bức chạm bên trái được thể hiện 4 hình rồng thân nhỏ, vây mác mập đầy. Riêng hình rồng lớn thể hiện rõ đuôi xoắn tạo thành như bông hoa. Bên cạnh các hình rồng là hình phượng đậu, dưới câu đầu là một hệ thống đầu dư được trang trí theo kiểu chạm lộng. Tám đầu dư thể hiện hình rồng với tư thế nhìn thẳng, đao mác lối râu trê.

Đình Cả còn có một số di vật cổ độc đáo, đặc biệt là các di vật bằng đồng và di vật là các đồ thờ bằng gỗ được trạm trổ khá tinh xảo, tỉ mỉ tạo nên sự hài hoà tinh tế mang đầy tính sáng tạo.

Hàng năm, tại đình Cả, người dân Văn Khê lại tổ chức lễ hội truyền thống vừa để tưởng nhớ công ơn của thành hoàng làng nhưng cũng là để nhắc nhớ truyền thống văn hóa quê hương, Lễ hội với rất nhiều những hoạt động, trong đó hấp dẫn, sôi động và mong chờ nhất là hội đấu vật truyền thống. Đây là sới vật cũng rất nổi tiếng không chỉ của Văn Khê, của Mê Linh mà danh tiếng đã lan rộng khắp các tỉnh thành vùng châu thổ sông hồng và phía bắc.

 

Thưởng thức đặc sản Bánh làng Văn Quán

 

Đến Văn khê nhất định phải đến làng Văn Quán tìm và thưởng thức cho bằng được 02 món bánh ngon nức tiếng: “Bánh gio” và “Bánh Gai” làng Văn Quán.

 

Bánh gio Văn Quán

 

 

 Một trong những bí quyết của nghề làm bánh gio là chế nước gio. Người Văn Quán dùng thân cây thầu dầu, dền gai, dó làm giấy, vỏ lạc, Vỏ soan, chã vừng ... phơi khô, đốt thành gio, dần lấy bột mịn rồi đem ngâm với nước vôi trong chum sành. Ngâm bẩy ngày thì chắt lấy nước trong, để thêm bẩy ngày nữa là dùng được. Dùng gạo nếp tốt, vo đãi sạch sạn sạch trấu, ngâm nước gio 3 – 4 giờ, vớt ra để ráo nước rồi đem gói. Gói bằng lá dong phơi khô, luộc rồi rửa sạch lau khô, bánh mới dậy màu. Xếp bánh vào nổi, cứ một lượt bánh một lượt măng khô. Đổ nước ngập một ngón tay, đun sôi, ngâm 15 phút rồi đun tiếp. Nước sôi trở lại dăm phút thì vớt ra để ráo là xong.

 Bánh bóc ra phải có màu đỏ và trong như hổ phách. Châm mật hoặc đường cát, ăn ngọt mát, dẻo quánh: miếng bánh quấn lấy chân răng như chẳng muốn rời nhau.

 

Bánh gai Văn Quán

 

 

 Nguyên liệu gồm bột gạo nếp, bột lá gai, mật mía, vừng rang, lạc rang để riêng. Nhân bánh làm bằng cùi dừa thái mỏng, đỗ xanh nấu chín, dầu chuối hay bột va - ni trộn với nhau.

 Cách làm: Trộn bột gạo với bột lá gai theo tỷ lệ 1,5kg gạo + 250g bột lá tươi và 50g bột lá khô. Đổ mật có thêm một ít lạc rang vào khối bột, vừa trộn vừa nhào kỹ sao cho bột dẻo quánh mà không nhão. Véo từng nắm bột cho nhân vào trong, nặn thành bánh vuông hay tròn, to hay nhỏ, tuỳ ý. Lăn bánh trên khay cho hạt vừng bám đều xung quanh. Bánh vuông gói bằng lá chuối khô dấp nước. Bánh tròn thường là nhỏ và gói bằng lá dừa tươi.

Người ta không luộc bánh gai mà phải hấp cách thuỷ. Buộc một cái giá ba chân bằng tre, có hai tầng ví; xếp bánh lên vỉ rồi đặt giá vào nồi. Đun bằng bếp củi, giữ lửa cháy đều, sôi nước sùng sục, nhiều hơi, bánh mới chín thấu. Luộc trong vòng một giờ thì chín, Bánh để nguội an mới ngon.

Bánh gai Văn Quán ngon ngang tầm bánh gai Ninh Giang (Hải Dương), bánh gai Bà Thi (Nam Định).

Văn Khê đang từng bước để thay đổi diện mạo làng quê để tiến dần đến đô thị hóa tuy nhiên những nét văn hóa truyền thống được truyền từ đời Ông cha cứ nối tiếp để nhắc nhớ cho các thế hệ trẻ biết giữ gìn bản sắc văn hóa quê hương để mãi trường tồn cùng thời gian.

 

CHÂU PHONG

Sưu tầm và lược viết

Trong bài viết có sử dụng tư liệu của các đồng nghiệp, rất mong nhận được sự đồng ý, chia sẻ và đóng góp ý kiến.

Tin Liên quan

Về Đền Thiên Cổ, xã Tiến Thịnh

Về Đền Thiên Cổ, xã Tiến Thịnh

(Nguoimelinh) - Đền Thiên Cổ thờ 04 vị tước đời Trần là: Thiên Tử đại vương Trần Liễu, Hoàng phi phu nhân Lã Thị Thái, Chiêu Minh đại vương Trần Quang Khải, Trí Dũng Uy Minh đại vương Trần Quốc Thành. Các vị đều là quý tộc thời Trần... ››Chi tiết

Phong phú ẩm thực người Tự Lập!

Phong phú ẩm thực người Tự Lập!

(Nguoimelinh) - Giò đỗ Phú Mỹ, Thịt giả cầy Yên Bài các món ăn dân dã này bây giờ ít nơi có, nên đã trở thành món đặc sản hấp dẫn cần phải được bảo tồn để tạo ra ẩm thực đặc trưng của Người Mê Linh. ››Chi tiết

Đến Văn Khê: Khám phá kiến trúc, nghệ thuật đình Cả và thưởng thức “đặc sản” làng Văn Quán

nguoimelinh,tin tức mê linh, xã văn khê, lễ hội đình cả, bánh gai văn quán, bánh gio văn quán, mê linh điểm đến, đất và người mê linh,

Tin Tức

Tin mới